القاضي ابن البراج
مقدمه 5
شرح جمل العلم والعمل
مىشود بنام اشخاص گذارده ميشده . قاضى دوران جوانى را در زادگاه خويش « مصر » بسر برده است « 6 » و در سال 429 يعنى حدود سىسالگى در سلك شاگردان سيد مرتضى درآمده . تاريخ انتقال قاضى ببغداد ( كه مقر سيد مرتضى بوده است ) ياد نشده . منتهى چون سيد ، بزرگترين عالمان شيعى زمان خويش در بغداد بوده است ، بعيد است قاضى پيش از اين زمان ببغداد آمده باشد و از محضر سيد استفاده ننموده باشد . خاصه كه سيد را بوى عنايتى بوده ، چهاينكه سيد بشاگردان ممتاز خود مقررى ميپرداخته و ادرار قاضى هنگام استفاده از محضر سيد ، سالى هيجده دينار « 7 » يا ماهى هشت دينار « 8 » بوده است . و اين موضوع مىرساند كه وى هنگام تشرف بمحضر درس سيد ، از فاضلان و معروفان طالبان علم بوده است و از اينرو ميتوان حدس زد كه انگيزهء مسافرت قاضى ببغداد ، درك محضر سيد و تكميل معلومات خويش بوده است . چنان كه گفتيم قاضى تا سىسالگى در مصر و باحتمالى « 9 » در شام ميزيسته است . در اين أوان مصر و شام زير فرمان خلفاى فاطمى اداره ميگرديد . و به ترتيب حاكم ( كه مذهب اسماعيلى را در مصر رسميت داد )
--> ( 6 ) - در رياض العلماء ( بنقل روضات ) آمده است : كان مولده بمصر و بها منشأه . ( 7 ) - روضات الجنات ص 351 . ( 8 ) - فوائد الرضوية 235 / 1 ، ريحانة الأدب 266 / 5 . ( 9 ) - زيرا احتمال ميرود كه اخيرا وى بشام مهاجرت كرده باشد . گرچه در رياض العلماء تصريح شده است كه منشأ وى در مصر بوده ( : كان مولده بمصر و بها منشأه ) . منتهى چون قاضى پس از تكميل تحصيلات ، ( كه معمولا فارغالتحصيلان بديار خود بازميگرديدهاند ) بطرابلس شام رهسپار شده است احتمال بودن وى قبلا در شام تقويت مىشود .